مصطفى النوراني الاردبيلي

58

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

محل رويش : آذربايجان : افشار ، اطراف اروميه ، كوههاى سبلان ، بانه ، جنوب غربى سقز ، همدان ، حيدره ، اراك : گردو ، لرستان : اشتران كوه ، درود . « 1 » گياه راسن به نام inula helenium در نسخه‌اى در ج 1 ، ص 323 ، گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى وارد شده است . سوسن كوهى ، زنجبيل شامى ، غرسا ) فر . helenium ) . y ( ، aunee ) . « 2 » زنجبيل شامى : گياهى است inula helenium ) . y ( زيبا از تيره مركبان كه ارتفاعش بين 75 / 1 تا 2 متر مىرسد و غالبا در چمنزارها و نواحى مرطوب به حالت خودرو مىرويد . « 3 » راسن را گويند لغتى هندى است و آن را سوسن جبلى و زنجبيل شامى نيز گويند و به عربى قلموج و به يونانى نيسون و قلوموس و به سريانى ريه و به مغربى جناح و به فارسى نانران و به هندى عامه راسين گويند و آن بيخى است چوبى ، خوشبو ، تند ، تلخ ، ياقوتى رنگ مائل به سبزى است . گويند آن باغى و كوهى است و منظور از آن باغى مىباشد شيخ آن را سوسن كوهى دانسته است . در طب قسمت مورد استفاده آن بيخش مىباشد و در تابستان آن را جمع‌آورى كرده و خشك مىكنند و ديسقوريدوس گفته است كه قوتش تا دو سال باقى مىماند راسن در سوم گرم و خشك است و شيخ آن را در دوم گرم و خشك دانسته است و در رطوبت مناسب است . جالينوس گفته : آن نافع جميع دردهاى ناشى از سردى و سستى اعضاى بدن مىباشد . برگ راسن سرد و خشك است و اگر بر موضع ضرب ديده با آرد جو ضماد سازند تسكين درد و تحليل ورم آن مىنمايد و آن موى را بروياند و سياه گرداند و ضمادش نافع سستى مفاصل و مقوى آن مىباشد و چون عصاره برگ را با آب پخته‌اش در گوش چركدار بچكانند منفعت بخشد و مضمضه با آب آن مقوى لثه و دندان و نشستن در آب پخته‌اش نافع خروج مقعد و رحم و سيلان خون مىباشد پخته برگ

--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 2 ، ص 120 - 124 . ( 2 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1752 - 1623 . ( 3 ) - همان ، ص 1752 - 1623 .